2026-cı il Fiziologiya və ya tibb üzrə Nobel mükafatı Karl Deysserof (Hovard İnstitutu və Stanford Universiteti, ABŞ), Peter Hegemann (Berlin Humboldt Universiteti, Almaniya) və Georg Nagelə (Vürzburq Universiteti, Almaniya) verilib. Nobel Komitəsinin veb saytına görə, mükafat “işıqla qapalı ion kanalları və optogenetika ilə bağlı kəşflərinə görə” verilib.
Musavat.com xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, mükafat sinir hüceyrələrinin canlı beyində xatirələri, hissləri və davranışları necə formalaşdırdığını nümayiş etdirən bir metod olan optogenetikaya görə verilib. Peter Hegeman və Corc Nagel təkhüceyrəli yosunlarda unikal bir zülal olan kanalrodopsini kəşf etdilər. Karl Deysserof bu zülalı sinir hüceyrələri üçün işığa nəzarət edən açara çevirib. Nobel Komitəsi qeyd edib ki, laureatlar nevrologiyada yeni bir dövrün təməlini qoyublar.
“Sinir siqnallarını işıqla idarə etməyin bu üsulu indi optogenetika adlanır və dünyada geniş yayılıb. Optogenetikadan istifadə edərək tədqiqatçılar nevroloji və psixiatrik xəstəliklərlə əlaqəli xüsusi xatirələr, hisslər və davranışlardan məsul olan sinir dövrələrini müəyyən ediblər. Klinik tibbdə bu metod görmə qüsuru olan insanlarda görmə qabiliyyətini bərpa etmək cəhdlərində istifadə olunur”, – deyə bəyanatda bildirilir.
Nobel həftəsi ənənəvi olaraq Fiziologiya və ya Tibb üzrə Nobel mükafatı laureatlarının elan edilməsi ilə başlayır. Fizika üzrə mükafatının qalibi 6 oktyabrda, kimya üzrə mükafatı 7 oktyabrda və ədəbiyyat üzrə mükafatı 8 oktyabrda elan ediləcək. Sülh mükafatı laureatı 9 oktyabrda elan olunacaq. İsveç Bankı tərəfindən 1969-cu ildə təsis edilmiş Alfred Nobelin xatirəsinə iqtisadiyyat elmləri üzrə Nobel mükafatı 12 oktyabrda təqdim ediləcək.
